HAVADA ŞİRKETLER İÇİN BUNALIM SİNYALLERİ VAR

19.07.2011 10:05:48

Avrupa'nın çevre ülkelerinde yaşanan mali krizler, akaryakıt fiyatlarının yükselen seyri ve Ortadoğu'da devam eden sosyal karışıklıklar havayolu şirketlerini zora sokuyor. Frost & Sullivan'ın analizine göre şirketler sıkıntılı bir dönemden geçiyor.

Dünyanın önde gelen Growth Consultancy & Research (Büyüme Danışmanlığı ve Araştırma) kuruluşlarından Frost & Sullivan, Avrupa'nın önde gelen havayolu taşımacılığı kuruluşlarının küresel havacılık pazarında karşılaştıkları zorlukları mercek altına aldı. İncelemeye göre Avrupa'nın periferisini oluşturan İrlanda, İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerde yaşanan finansal krizler, Ortadoğu ülkelerinde yaşanan sosyal karışıklıklar ve petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçmesi gibi olumsuz faktörler havada alarm zillerini çaldırıyor.

Lufthansa irtifa kaybediyor

En çok kar eden üç havayolu şirketinden biri olan Lufthansa'nın Orta ve Doğu Avrupa'da küçük havayolu şirketlerini satın almaya kurulu stratejisi başarılı bulunuyor, ancak Lufthansa Grup altında faaliyet gösteren bütün havayolları şirketlerinin performansı iyi değil. Örneğin BMI'ın 2010 yılı zararı 145 milyon avro düzeyinde ve 2011 yılında da kara geçmesi beklenmiyor. Bunun nedeni BMI'ın ağını yeniden yapılandırması ve Ortadoğu ile Kuzey Afrika'ya olan uçuşlarını artırmasının akabinde Kuzey Afrika ülkelerinde silsile halinde yaşanan sosyal patlamalara rasgelmesi olarak gösteriliyor. Dolayısıyla bölgede yaşanan gelişmeler BMI'ın stratejisine sekte vuruyor. Öte yandan, Avusturya Havayolları ve Germanwings şirketleri de Lufthansa bünyesinde yer alıyor ve BMI gibi zarar ediyorlar. Fakat 2011 yılında düze çıkacakları tahmin ediliyor. Nitekim Lufthansa başarılı bir şekilde maliyet azaltma programını hayata geçiriyor ve özellikle uzun mesafe alanında trafiğini iyileştirmiş bulunuyor. Fakat Frost & Sullivan analistlerine göre Lufthansa'nın Asya pazarında hırslı büyüme planı Japonya krizine çarpmış durumda. Beklentinin ise büyüme değil, öncelikle bağlı kuruluşları yeniden yapılandırmaya yönelik olacağı tahmin ediliyor.

Air France ve KLM cephesinde işbirliği var

İki karlı havayolu şirketi olan Air France ve KLM'in operasyonlarında işbirliği süreci devam ediyor. Hedefleri Avrupa operasyonlarını yeniden yapılandırmak, çalışanlarının üretkenliğini artırmak, Fransa'da yeni üsler oluşturmak ve yeni uçak siparişleri vererek gelecekteki ihtiyaçlarını temin etmek.

Alitalia diken üstünde

Alitalia hem organik büyüme hem de AF-KLM ve diğer birlik üyeleri ile stratejik ortaklık içinde operasyonlarını genişletme eğilimde gözüküyor. Hedefleri Avrupa bölgesel pazarı üzerinde yeni rotalar oluşturmak, diğer bölgelerdeki havayolları ile kod paylaşım sözleşmeleri imzalayarak rota ağını genişletmek. Şirket bu yıl kar zarar dengesini eşitlemeyi hedefliyor. Ancak Frost & Sullivan analistleri, ağır kayıplar verilen yıllardan sonra bu başarının elde edebileceğine inanmıyor. Nitekim Alitalia zayıf yükleme faktöründen mustarip. Oran yüzde 64 düzeyinde seyrediyor. Eğer yakıt fiyatları yükselmeye devam ederse ve borç krizi Yunanistan'da olduğu gibi İtalya'ya da sıçrarsa Alitalia olumsuz etkilenecek. Yine de Alitalia'nın durumu özelleştirme öncesine kıyasla daha parlak görülüyor.

Britsh Airways - Iberia birleşmesi şimdilik kağıt üstünde

British Airways ve Iberia (IAG) birleşmeyi kağıt üstünde tamamladı. Hedefleri şimdi yolcu, kargo ve bakım alanlarını kapsayan operasyonlarını birleştirmeye yönelik olacak. Frost & Sullivan analistleri, bu alanların her birinde özel bölümlerin mevcut olduğu belirterek, yolcu operasyonlarından ayrı olarak kargo ve bakım için birleşmiş bir iş modeli yaratabileceklerini öngörüyorlar. Bu durumun sinerji yaratmaya yol açacağı gibi öncelikle yolcu dışı gelirleri artıracağı tahmin ediliyor.

Sonuç olarak, bütün Avrupa havayolu şirketleri için temel mesele, maliyetleri artırması mümkün olan Avrupa Emisyon Ticaret Planı içinde gelecekteki havacılık katkısının artması olarak görülüyor. Avrupa'da birçok hükümet ETS planının en üstündeki havacılık vergilerini artırmada ısrarcı bir tutum sergiliyor. Bu yaklaşımın pek çok havayolu kuruluşuna kırmızı ışık yakacağı düşünülüyor. Hatta küçük havayolu şirketleri eklenen maliyetler nedeniyle iflasın dahi eşiğine gelebilir.

Göklerin yeni fatihi THY

Türkiye'deki sınırlı rekabetin yanı sıra İstanbul'un coğrafi avantajını da arkasına alan THY, son beş yılda yolcu trafiğini iki katına çıkararak 29 milyona ulaştı ve 2015 yılında bu rakamı da ikiye katlamayı hedefliyor. Frost & Sullivan analistlerine göre 2010 yılında THY'nin kâr oranı yüzde 50 azalmış olsa da bu sene kâr patlaması yaşaması bekleniyor. Bununla birlikte Ortadoğu'daki huzursuzluğun ardından THY'nin büyümesini sürdürmesi ve İstanbul'daki transit trafik üzerinde daha geniş operasyonlara yöneleceği tahmin ediliyor.

THY'nin gelecek stratejisi, ağını Güneydoğu Asya, Rusya ve Amerika'ya genişletmek üzere kurulu. Fakat başarı garanti görülmüyor. Bunun için THY'nin söz konusu yeni pazarlarda yerel havayolu şirketleriyle ortaklık kurması öneriliyor. THY'ye bir diğer öneri ise B787 ya da A350 gibi uzun mesafe uçaklar için sipariş vermesi. Çünkü hem Boeing hem de Airbus yakında üretim kapasitelerini dolduracağından on yılın sonuna kadar teslimatlar garanti olmayabilir. Diğer yandan, raporlara göre THY Pakistan Havayolları (PIA) ile ortaklık kurmaya çalışıyor. Böylece Pakistan Havayolları THY'nin uzun mesafe ağını kurmasını Pakistan-ABD arasında sağlayabilir. Fakat PIA'nın ağını yeniden yapılandırma çalışmalarının henüz ortasında olması ve bunu yıl içinde bitirmesi mümkün olamayacağından ortaklığın yakın bir zamanda gerçekleşmesi olası görülmüyor. Ayrıca THY, özellikle Bosna Havayolları'nın yüzde 49'unu devraldıktan sonra Balkanlar ve Güneydoğu Avrupa pazarında yatırımlar gerçekleştirmek için de iyi bir finansal pozisyonda bulunuyor. Frost & Sullivan analistleri, bu yatırımların THY'nin Avrupa, Ortadoğu ve Kuzey Avrupa'ya doğru varolan rotaları ile Asya ve Amerika'ya uzun mesafe trafiğini besleyecek pozisyonları daha da güçlendireceğinin altını çiziyorlar.